Zelfbegrip gaat over het leren kennen van jezelf, je grenzen, behoeften en je unieke manier van denken. Voor veel mensen op het autistisch spectrum is dit een voortdurend proces.

“Wie ben ik?” Dat is een vraag die ik mezelf jarenlang stelde. Ik leefde naar wat ik dacht dat er van me werd verwacht, waardoor ik mijn eigen behoeften compleet vergat.

Zelfbegrip raakt direct aan je identiteit: wie je bent, hoe je denkt, voelt en reageert. Het gaat om het erkennen van je neurodivergentie, je copingstrategieën en je unieke blik op de wereld.

Signalen dat zelfbegrip onder druk staat

Let op tekenen dat je jezelf wegcijfert of jezelf aanpast boven je draagkracht:

• Het gevoel dat je voortdurend moet voldoen aan verwachtingen

• Herhaaldelijk maskeren of sociaal aanpassen

• Vermoeidheid, stress of lichamelijke klachten na sociale of werkdruk

• Twijfel over eigen keuzes, gevoelens of voorkeuren

Mijn eigen ervaring: jaren van therapie en burn-out waren een wake-up call. Ik ontdekte pas echt wie ik was toen ik mijn autisme-diagnose kreeg en leerde erkennen dat ik hoogmaskerend ben.

Oorzaken van verlies van zelfbegrip

Enkele factoren die je zelfbeeld kunnen vertroebelen:

• Chronisch maskeren: jezelf voortdurend aanpassen aan wat ‘normaal’ lijkt

• Overmatige focus op verwachtingen: van werk, school of relaties

• Bagatelliseren van eigen behoeften: jezelf klein maken, jezelf wegcijferen

• Gebrek aan erkenning van neurodivergentie: bijvoorbeeld dat autisme niet wordt herkend of onderschat

Voor mij was het moederschap een katalysator. Het liet zien dat ik niet langer kon negeren wie ik was. Pas toen durfde ik mezelf echt te accepteren.

Hoe zelfbegrip groeit

Zelfbegrip en identiteit ontwikkelen zich door:

• Reflectie en therapie: het onderzoeken van patronen in denken en gedrag

• Herkennen van copingstrategieën: zoals maskeren of aanpassen

• Grenzen leren bewaken: nee durven zeggen en signalen van lichaam en geest respecteren

• Zelfacceptatie: leren dat jouw manier van zijn waardevol is (Hull et al., 2017)

Mijn proces: EMDR en therapie hielpen me oude ervaringen te verwerken. Door mijn diagnose kon ik eindelijk begrijpen waarom ik vastliep in school, werk en vriendschappen. Ik leerde dat ik niet tekortschiet, maar dat ik mezelf te veel forceerde om aan verwachtingen te voldoen.

Wat we moeten onthouden

• Zelfbegrip is een continu proces, zeker bij neurodivergente mensen

• Hoogmaskeren en aanpassen kan leiden tot verlies van zelfbeeld en uitputting

• Authenticiteit en zelfacceptatie geven energie en mentale ruimte

• Herkennen van je eigen patronen helpt je beter te navigeren in werk, relaties en sociale situaties

Ik nam afscheid van wie ik dacht dat ik moest zijn, en omarmde eindelijk wie ik altijd al was. Mijn neurodivergentie bracht me dichter bij mijn kern. En die unieke blik op de wereld is een kracht.

Wetenschappelijke context

• Hull et al., 2017 - Maskeren en zelfverlies:

• Davidson & Henderson, 2010 - Autisme en identiteit

• Raymaker et al., 2020 - Hoogmaskerend autisme en burn-out